Page 39 - ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2567
P. 39
คณะรัฐมนีติรี ขอให้หล่วิงธำารงนีาวิาสุวิัสุดิิ� ผู้ซำ่�งไดิ้รักษาการแทีนี “ข้าพเจ้าย่ังจําไดุ้วิ่า ครั�งห้น้ำึ�ง เม้�อที่่าน้ำย่ังดุํารงต้ําแห้น้ำ่งรัฐ์มน้ำต้ร่
รัฐมนีติรีมหาดิไทีย ขณะทีี� ดิร.ปรีดิี พนีมยงค์ ไปราชการติ่างประเทีศิ วิ่าการกระที่รวิงมห้าดุไที่ย่ แลัะม่ข่าวิวิ่าจะย่้าย่ไปเป็น้ำรัฐ์มน้ำต้ร่วิ่าการ
เจรจายกเล่ิกสุนีธิสุัญญา ล่ดิดิอกเบี�ยเงินีกู้ แล่ะสุร้างสุัมพันีธไมติรีนีั�นี กระที่รวิงต้่างประเที่ศึ วิัน้ำน้ำั�น้ำ เวิลัาประมาณ ๑๗ น้ำ. ข้าพเจ้าที่ํางาน้ำอย่้่
เป็นีรัฐมนีติรีมหาดิไทียสุ่บไปจากตินี ใน้ำกองห้น้ำึ�ง สังกัดุกรมซ์ึ�งขึ�น้ำต้่อกระที่รวิงมห้าดุไที่ย่ แลัะที่่�ที่ําการของ
ดิร.ปรีดิี พนีมยงค์ ดิำารงติำาแหนี่งรัฐมนีติรีมหาดิไทียสุองครั�ง เราอย่้่ห้่างจากกระที่รวิงมห้าดุไที่ย่ประมาณ ๔ ก.ม. ต้ามปกต้ิเวิลัาเย่็น้ำ
ค่อ ครั�งแรก เม่�อวิันีทีี� ๒๙ มีนีาคม ๒๔๗๗ อีกครั�งหนี่�ง ๒๒ กันียายนี เช่น้ำ ข้าราชการอ้�น้ำ ๆ กลัับ่บ่้าน้ำกัน้ำห้มดุแลั้วิ ย่ังคงเห้ลั้อเฉพาะที่่�กอง
๒๔๗๗ สุ่บติ่อมาจากครั�งก่อนี จนีถ่งวิันีทีี� ๑๑ กุมภาพันีธ์ ๒๔๗๘ ของข้าพเจ้า ๕ คน้ำ ค้อ ห้ัวิห้น้ำ้า ผู้้้ช่วิย่ ห้ัวิห้น้ำ้าแผู้น้ำก แลัะข้าพเจ้าเอง
รวิมเวิล่าบริหารราชการในีกระทีรวิงมหาดิไทีย เพียง ๓๒๐ วิันีเที่านีั�นี ซ์ึ�งเป็น้ำเสม่ย่น้ำ ขณะน้ำั�น้ำผู้้้ช่วิย่ห้ัวิห้น้ำ้ากองไดุ้วิิ�งงงงัน้ำมาที่่�โต้๊ะของ
แติ่งานีของ ดิร.ปรีดิี พนีมยงค์ ในีกระทีรวิงมหาดิไทียเป็นีงานีชิ�นีใหญ่ ข้าพเจ้า พร้อมกับ่สั�งวิ่า ‘หยิบเสุ่�อนีอกให้ฉันีเร็วิ...หล่วิงประดิิษฐ์ฯ มา...’
ซำ่�งนีักปกครองทีุก ๆ รุ่นีติ่อมาในีปัจจุบันีไดิ้นีิยมยกย่อง เป็นีงานีทีี�วิาง ห้ัวิห้น้ำ้ากองรวิมที่ั�งคน้ำอ้�น้ำ ๆ ที่่�อย่้่ใน้ำห้้องน้ำั�น้ำ เ ม้�อไดุ้ย่ิน้ำดุังน้ำั�น้ำต้่างก็
รากฐานีของระบอบประชาธิปไติย เป็นีงานีทีี�วิางหล่ักการปกครอง ต้กใจ เพราะไม่ร้้วิ่า ที่่าน้ำปร่ดุ่จะมาที่ําไมเวิลัาเย่็น้ำเช่น้ำน้ำ่� ต้่างคน้ำต้่างร่บ่
นีับเป็นีงานีประวิัติิศิาสุติร์ทีีเดิียวิ แต้่งกาย่ให้้เร่ย่บ่ร้อย่ สักคร้่ห้น้ำึ�งที่่าน้ำปร่ดุ่ก็เปิดุบ่ังต้าแลัะเข้ามาใน้ำห้้อง
นีอกจากนีี�ในีงานีรับใช้ปกติิอ่�นี ๆ ดิร.ปรีดิี พนีมยงค์ ยังไดิ้รับ ผู้้้ที่่�ต้ามห้ลัังม่น้ำาย่ฉำา จํารัสเน้ำต้ร กับ่น้ำาย่ร้อย่ต้ํารวิจอ่ก ๒ น้ำาย่
แติ่งติั�งเป็นีกรรมการของสุภาการรถไฟั เ ป็นีกรรมการคล่ังมีหนี้าทีี� จากการสังเกต้ของที่่าน้ำคงจะร้้สึกวิ่า พวิกเราต้กใจ จึงพ้ดุขึ�น้ำวิ่า ‘ผมมา
ให้คำาปร่กษาแก่คณะรัฐมนีติรี เป็นีกรรมการข้าราชการพล่เร่อนีแล่ะ ล่านี่ะ จะไปประจำากระทีรวิงการติ่างประเทีศิ ไม่มีอะไรหรอก’ แลั้วิก็เดุิน้ำ
กรรมการสุอบแข่งขันีข้าราชการชั�นีผู้ใหญ่ ซำ่�งงานีในีดิ้านีการคล่ังแล่ะ ดุ้วิย่ลัักษณะการที่่�แช่มช้อย่ ก้มศึ่ร์ษะน้ำิดุ ๆ เข้าไปจับ่ม้อกับ่ห้ัวิห้น้ำ้ากอง
การรถไฟั อันีเป็นีเร่�องทีางเศิรษฐกิจ เร่�องทีี� ดิร.ปรีดิี พนีมยงค์ ถนีัดิแล่ะ แลั้วิมาจับ่ม้อกับ่พวิกเราทีุ่ก ๆ คน้ำต้ามลัําดุับ่ เ ม้�อจับ่เสร็จแลั้วิ
เชี�ยวิชาญมากนีี�ไดิ้ก่อคุณประโยชนี์ให้แก่ชาติินีานีาประการ ที่่าน้ำกลั่าวิเพิ�มเต้ิมวิ่า ‘ผมอาล่ัยมหาดิไทียมาก แติ่ติ่างประเทีศิมีงานี
วิันีสุุดิที้ายในีกระทีรวิงมหาดิไทีย ดิร.ปรีดิี พนีมยงค์ ไดิ้เดิินีเยี�ยม สุำาคัญทีี�จะติ้องทีำา โปรดิช่วิยกันีทีำางานีให้เติ็มทีี�นีะ แล่ะโปรดิบอก
แล่ะอำาล่าข้าราชการทีุก ๆ กรมกอง ไม่วิ่าอยู่ใกล่้หร่อไกล่อย่างทีั�วิถ่ง คนีอ่�นี ๆ ดิ้วิยวิ่า ผมขอล่าทีุกคนี เสุียดิายทีี�มาไม่ทีันี ขอจงมีควิามสุุข
ข้าราชการกระทีรวิงมหาดิไทียผู้หนี่�งไดิ้บันีที่กเหติุการณ์แล่ะควิาม ทีุก ๆ คนีดิ้วิย’ เม้�อกลั่าวิจบ่ที่่าน้ำก้มศึ่ร์ษะน้ำ้อย่ ๆ แลั้วิมองดุ้พวิกเรา
รู้สุ่กเฉพาะติัวิเขาอันีมีติ่อ ดิร.ปรีดิี พนีมยงค์ ในีวิันีทีี�ที่านีหมดิหนี้าทีี� ดุ้วิย่สาย่ต้าที่่�อ่อน้ำโย่น้ำแลัะเต้็มไปดุ้วิย่ควิามกรุณา แลั้วิก็อําลัาไป
ในีกระทีรวิงมหาดิไทียไวิ้วิ่า ไม่แต้่ควิามร้้สึกของข้าพเจ้า แม้แต้่ห้ัวิห้น้ำ้ากองต้ลัอดุจน้ำคน้ำอ้�น้ำ ๆ
ต้่างก็สรรเสริญเป็น้ำเส่ย่งเดุ่ย่วิกัน้ำวิ่า อากัปกิริย่าของที่่าน้ำปร่ดุ่ สุภาพ
อ่อน้ำโย่น้ำลัะม่อม ไม่ถึ้อต้ัวิ เป็น้ำไปใน้ำลัักษณะที่่�บ่ริสุที่ธิิ�จริง ๆ...”
3๘ ปรีีดีีบรีรีณานุุสรีณ์ ๒๕๖๗ บทท่� ๑ : รััฐมนตรั่ว่่าการักรัะทรัว่งมหาดไทย ฯลฯ 39
