Page 31 - แผนยุทธศาสตร์ธรรมศาสตร์ ฉบับที่13

แผนยุทธศาสตรมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร ฉบับที่ 13

(พ.ศ. 2565-2570)

2.1 ความทาทายของวงการอุดมศึกษา

ความกาวหนาของเทคโนโลยีดิจิทัลอยางกาวกระโดดในหลายปที่ผานมาไดสงผลกระทบในวงกวาง
ซึ่งการเปลี่ยนแปลงอยางรวดเร็วของการใชชีวิต รูปแบบธุรกิจ สภาพแวดลอมในเชิงเศรษฐกิจและสังคม รวมไปถึง

รูปแบบการเรียนรูสิ่งใหม ๆ นั้นไดถูกเรียกวาสภาพแวดลอมแบบ VUCA กลาวคือสภาพแวดลอมที่มีความผันผวน
(Volatility) ความไมแนนอน (Uncertainty) ความซับซอน (Complexity) และความคลุมเครือ (Ambiguity) ดวย
เหตุนี้เองอุตสาหกรรมตาง ๆ รวมไปถึงวงการอุดมศึกษาทั่วโลกจําเปนจะตองเตรียมความพรอมในการปรับตัว

เพื่อรับมือกับสถานการณที่อาจเกิดขึ้นไดในอนาคต เชน ความผันผวนทางเศรษฐกิจ-การเงินของโลก สงคราม
การคาระหวางประเทศ การเขาสูสังคมผูสูงอายุเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของโครงสรางประชากร รวมถึง

สถานการณไวรัส Covid-19 ที่สงผลกระทบไปทั่วโลก เปนตน
ดังนั้น ในสถานการณแบบ VUCA โลกกําลังเปลี่ยนแปลงอยางรวดเร็ว ผันผวนไมแนนอน ซับซอน และ
คลุมเครือนั้น มหาวิทยาลัยจึงตองมีการปรับตัว (transform) ดวยการปรับเปลี่ยนวิสัยทัศน (vision) เพื่อรับมือกับ

ความผันผวน (volatility) การสรางความเขาใจ (understanding) เพื่อจัดการกับความไมแนนอน (uncertainty)
การเพิ่มความชัดเจน (clarity) เพื่อจัดการกับความซับซอน (complexity) และการปรับเปลี่ยนใหวองไว (agility)

เพื่อจัดการกับความคลุมเครือ (ambiguity) ในหลากหลายมิติ อาทิ รูปแบบการเรียนการสอน องคความรูและ
ทักษะที่จําเปน การบริหารจัดการทรัพยากร โครงสรางพื้นฐานดานเทคโนโลยี การพัฒนาในเชิงกายภาพ เปนตน
ปจจุบัน วงการอุดมศึกษาของไทยและโลกกําลังเผชิญกับความทาทายหลัก ทั้งหมด 5 ดาน ดังนี้

1) การเปลี่ยนแปลงของโครงสรางประชากร (demographic shifts)
เทคโนโลยีทางการแพทยที่พัฒนาขึ้นอยางรวดเร็วในหลายทศวรรษที่ผานมาสงผลให

ประชากรสามารถมีอายุที่ยืนยาวขึ้น ในขณะเดียวกันวิถีชีวิตของคนรุนใหมมีแนวโนมที่จะมีบุตรลดนอยลงจากเดิม
จนทําใหหลายประเทศทั่วโลกกําลังเขาสูการเปนสังคมสูงวัย การศึกษาที่ผานมาชี้ใหเห็นวาประเทศกําลังพัฒนา
(developing country) ใชเวลาในการเปลี่ยนผานจากสังคมสูงวัย (aging society) ไปยังสังคมสูงวัยโดยสมบูรณ

(aged society) รวดเร็วกวาประเทศที่พัฒนาแลว (developed country) เปนอยางมาก ซึ่งประเทศไทยก็นับวา
เปนหนึ่งในประเทศในกลุมดังกลาว แตสิ่งที่นากังวลไปกวานั้นคือ ประเทศไทยมีแนวโนมที่จะมีจํานวนประชากรใน

วัยแรงงานลดลงอยางรวดเร็วเมื่อเทียบกับประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาคอาเซียน อีกทั้ง ระดับรายไดตอหัวและระดับ
การศึกษาของไทยยังอยูในระดับที่ต่ํากวาประเทศอื่นที่ไดกาวเขาสูสังคมสูงวัยแลว
สําหรับมหาวิทยาลัยในไทยซึ่งสวนใหญลวนแลวแตมีพันธกิจหลักในการผลิตบัณฑิต

การเปลี่ยนแปลงของโครงสรางประชากรจะทําใหฐานลูกคาหลักนั้นมีจํานวนลดลงอยางรวดเร็วจนอาจทําให
ไมสามารถที่จะรักษาเสถียรภาพทางการเงินได แตในวิกฤติยอมมีโอกาส เนื่องจากอายุที่ยืนยาวของประชากรจะ

สรางความจําเปนในการแสวงหาความรูและทักษะใหม ๆ ที่จําเปนตอการสรางรายไดเพื่อประทังชีวิตที่มีชวงเวลาที่
ยาวนานขึ้น ดังนั้น มหาวิทยาลัยควรตระหนักถึงความสําคัญในการระบุฐานลูกคาเปาหมายใหม เพื่อความอยูรอด
ทางดานการเงิน

THAMMASAT UNIVERSITY STRATEGIC PLAN 2022-2027 26