Page 45 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2561"
P. 45
เจตนารมณ์ของการก่อตั้งสถาบันอุดมศึกษาแห่งนี้ ปรากฏ
ชัดเจนใน (๑) พระราชปรารภตอนต้นพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยวิชา
ธรรมศาสตร์และการเมือง พุทธศักราช ๒๔๗๖ กล่าวคือ “โดยที่สภา
ผู้แทนราษฎรถวายค�าปรึกษาว่า เมื่อได้มีการปกครองระบอบรัฐธรรมนูญ
แล้วก็เป็นการสมควรที่จะรีบจัดบ�ารุงการศึกษาวิชาธรรมศาสตร์และ
การเมืองให้ได้ระดับมหาวิทยาลัยในอารยะประเทศและให้แพร่หลาย
ยิ่งขึ้นโดยเร็ว จึ่งเป็นการสมควรที่จะ จัดตั้งมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์
และการเมือง ขึ้นเป็นพิเศษ”
และใน (๒) คำากล่าวในวันทำาพิธีเปิดของผู้ประศาสน์การ
มหาวิทยาลัยฯ วันที่ ๒๗ มิถุนายน ๒๔๗๗ (๒ ปีภายหลังการประกาศ
ใช้ธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยาม ฉบับ ๒๗ มิถุนายน ๒๔๗๕) ที่ว่า
“มหาวิทยาลัยย่อมอุปมาประดุจบ่อน�้าบ�าบัดความกระหายของราษฎร
ผู้สมัครแสวงหาความรู้ อันเป็นสิทธิและโอกาสที่เขาควรมีควรได้ตาม
หลักแห่ง เสรีภาพในการศึกษา รัฐบาลและสภาผู้แทนราษฎรเห็นความ
จ�าเป็นในข้อนี้ จึงได้ตราพระราชบัญญัติจัดตั้งมหาวิทยาลัยขึ้น … ยิ่ง
ในสมัยที่ประเทศของเราด�าเนินการปกครองระบอบรัฐธรรมนูญเช่นนี้
แล้วเป็นการจ�าเป็นอย่างยิ่งที่ต้องมีมหาวิทยาลัยส�าหรับประศาสน์
ความรู้ในวิชาธรรมศาสตร์และการเมืองแก่พลเมืองให้มากที่สุดที่จะ
เป็นได้ เปิดโอกาสแก่พลเมืองที่จะใช้ เสรีภาพในการศึกษา ให้กว้างขวาง
ยิ่งขึ้น เพื่อประโยชน์ของประเทศชาติสืบไป…” (การเว้นวรรคและเน้น
ข้อความเป็นของผู้เขียน)
ด้วยเหตุนี้ การกล่าวอ้างเจตนารมณ์การก่อตั้งมหาวิทยาลัยซึ่ง
เป็นไปเพื่อ “เสรีภาพทางการศึกษา” ย่อมจะถูกต้องถึงที่สุด เมื่อเชื่อมโยง
เข้ากับ “อุดมคติของการปกครองระบอบรัฐธรรมนูญของคณะราษฎร”
อย่างแน่นแฟ้นเท่านั้น
ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๑ 45
