Page 104 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2561"

น้อย (วิชินี สุนทร-วิจารณ์) ซึ่งเป็นทั้งหลานและเลขาฯผู้พิมพ์
งานของท่าน บอกกับผมตอนที่เดินทางไปถึงว่า “เธอท�าบาปมากนะแต๊ก

คุณลุงรอจดหมายเธอ แต่เธอไม่ส่งข่าวมาบ้างเลย” ผมก็เสียดายและรู้สึก
ผิดมาก เพราะตั้งใจว่ารับราชการครบปีแล้วค่อยเขียนไปเล่า เนื่องจาก
งานที่ทำาตอนรับราชการใหม่ๆ ไม่มีอะไรน่าตื่นเต้นพอจะเล่าให้ท่านฟังได้
มีแต่เรื่องเล็กๆ น้อยๆ เฉพาะหน้าไปวันๆ จับสาระยังไม่ค่อยปะติดปะ
ต่อเป็นเรื่องราวพอ พอรู้ว่าท่านรอ ผมก็เสียใจมาก ท่านคงอยากทราบ

ความก้าวหน้าในการงานของผม ผมเองเลยตั้งใจทำางานรับใช้ประเทศ
ชาติตามที่ท่านคาดหวัง จะไม่ท้อถอย เพราะคิดถึงคนอย่างคุณลุงยังได้
รับผลร้ายในชีวิตทั้งๆ ที่ทำาอะไรให้ประเทศชาติมากมาย เราต้องเดินตาม
สืบสานสร้างสิ่งที่ท่านพยายามสอนเราตลอดไป

กิจวัตรของอาจารย์ปรีดีที่ฝรั่งเศสเป็นอยางไรบาง
ตอนที่ผมไปหาท่าน ท่านมักจะตื่นแต่เช้า ฟังวิทยุและอ่าน
หนังสือพิมพ์ท้องถิ่น จากนั้นจึงรับประทานอาหารเช้า สักพักหนึ่ง ผมก็
เข้าไปคุยด้วยเรื่องข่าว เพราะท่านจะฟังและอ่านของฝรั่งเศส ส่วนผมฟัง

BBC และอ่านหนังสือพิมพ์อังกฤษ คล้ายๆ กับไปถกกัน แต่จริงๆ ท่าน
พยายามสอนผม
ท่านสอนในแง่ที่ให้วิธีคิด คือให้เห็นว่าฝรั่งเศสมองอย่างไร
วิทยุว่าอย่างไร หนังสือพิมพ์ว่าอย่างไร ในเรื่องซึ่งเป็นสิ่งที่น่าสนใจ

สำาหรับวันนั้นๆ และท่านก็ให้ผมเล่าว่าทางอังกฤษมองอย่างไร แล้วท่าน
จะถามผมว่า ถ้าเป็นผมจะทำาอย่างไร พอตอบแล้วจึงบอกว่า ในเรื่อง
อย่างนี้ ท่านมีวิธีคิดอย่างไร ผมก็ได้มาบ้างว่า อะไรคือข่าว อะไรคือข้อ
เท็จจริง และความจริงนั้นก็มีวิธีมองที่แตกต่างกันไป จริงทั้งหมด จริง
บางส่วน มีบริบทของมัน นี่คือวิธีสอนของท่าน แต่ตอนนั้นผมยังเป็น

นักศึกษา ก็เสียดายค่าหนังสือพิมพ์อยู่มาก เพราะต้องซื้อทุกวัน ต้องเอา

104 ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๑