Page 102 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2561"

ท่านเคยเตือนผมว่า อย่าทำาจนคนเขาเห็นเป็นคนไร้สาระ แล้ววันหนึ่งจะ
ทำาเรื่องใหญ่ไม่สำาเร็จ

ที่ท่านเอ็นดูผม คงเห็นว่าผมรักและใฝ่หาสัจจะ เมื่อไม่รู้ก็
สอบถาม ถามแล้วก็ไปหาอ่าน หาข้อมูลเกี่ยวกับท่านและเกี่ยวกับเรื่อง
ที่ท่านทำา เจอข้อมูลน่าสนใจ แล้วกลับมาบอกท่านด้วย บางครั้งท่าน
ขอให้ช่วยค้นข้อมูลในการเขียนบทความหรือฟ้องคดี โดยเฉพาะที่ไป
อ่านเอกสารทำาวิทยานิพนธ์ใน public record office ที่อังกฤษ ซึ่งเขา

จะเปิดเผยเมื่อผ่านพ้น ๓๐ ปี เวลานั้นจึงเป็นช่วงที่เรื่องราวในทศวรรษ
๒๔๘๐ เพิ่งเปิดเผยพอดี ผมเองก็ได้เลือกทำาวิทยานิพนธ์เกี่ยวกับการต่าง
ประเทศของไทยในช่วงที่ท่านยังมีอำานาจ (พ.ศ. ๒๔๗๕ - ๒๔๘๙) ได้อ่าน
อะไรที่เกี่ยวข้องกับท่านในด้านต่างประเทศอีกมากมาย ผมถ่ายเอกสารที่
เกี่ยวข้องไปเสนอท่านก็มี และนำาบางเรื่องที่อ่านพบไปเรียนถามท่าน ซึ่ง

ท่านก็เมตตามาตลอด

พอจะมีตัวอยางความใกลชิดผูกพันกันไหม
เวลาไปหาท่าน ผมต้องออกแต่เช้า นั่งรถไฟในอังกฤษไป

โดเวอร์ (Dover) ขึ้นเรือข้ามไปคาเลส์ (Calais) ประเทศฝรั่งเศส แล้วต่อ
รถไฟไปปารีสและต่อไปบ้านอองโตนี กว่าจะถึงก็คำ่าๆ ราวทุ่มสองทุ่ม
คุณลุงก็จะรอเจอผม คุยเรื่องความเคลื่อนไหวใครไปใครมา และสามัคคี
สมาคมในอังกฤษ เรื่องโน้นเรื่องนี้ ประมาณหนึ่งชั่วโมงก็มักจะบอกว่า

หลานคงจะเหนื่อยแล้ว พักผ่อนเถอะ และบอกให้พี่ๆ ช่วยดูแลหาที่หลับ
ที่นอนให้ผม เช้าวันรุ่งขึ้นก็จะเริ่มพูดคุยเรื่องงานที่ท่านทำาอยู่
ครั้งหนึ่ง ก็มาแบบนี้ รุ่งขึ้นผมขึ้นไปหาท่านตามปกติ คุณลุง
อยู่กับคุณป้าริมหน้าต่าง ก็เลยนั่งคุยกัน ๓ คน คุณป้าสูบบุหรี่อยู่ พอจะ
จุดอีกมวนหนึ่ง คุณลุงยิ้ม บอกว่า “เธอคงต้องเลิกสูบบุหรี่ เพราะแต๊ก

102 ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๑