Page 57 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2562"

ทรัพย์สินของราษฎร ต้องมาสูญเสียหรือถูกกระทบกระเทือนจากภัยของ
สงคราม หรือความรุนแรง

ท่านเคยศึกษาเกี่ยวกับเรื่องศาสนาพุทธอย่างไรไหม
เรื่องศึกษานี่ท่านก็สนใจ ท่านเขียน ความเป็นอนิจจังของสังคม

ตั้งแต่ปี ๒๕๐๐ เป็นผลิตผลจากการศึกษาพุทธปรัชญา และการศึกษา
ทฤษฎีของลัทธิสังคมนิยม เพราะท่านเคยพูดว่า ท่านไม่ได้เป็นมาร์กซิสต์
แต่ท่านคิดว่า ทฤษฎีสังคมนิยมหรือวิทยาศาสตร์ที่ก้าวหน้าขึ้น และคิด

ว่ามันเป็นกฎของการพัฒนาจริงๆ

ในแง่ของการปฏิบัติ เช่น การทำาสมาธิ หรือทำากรรมฐาน ท่านใช้เวลา

ด้านนี้หรือไม่ อย่างไร
รู้สึกจะไม่ได้กระทำาเป็นพิเศษ แต่สมาธินี่เท่าที่สังเกต บางครั้ง

อาจจะมีบ้าง เช่น หลังจากทำางานแล้วนั่งพักผ่อน บางทีท่านก็หลับตา
คิดว่าในขณะนั้นเป็นการทำาสมาธิ แต่ท่านไม่ได้บอกว่านี่เป็นการทำาสมาธิ
นั้น เพราะขณะนั้น อาจทำาสมาธิ แต่ขณะเดียวกันอาจจะกำาลังคิดถึงเรื่อง

อะไรต่อมิอะไรก็ได้ นี่เท่าที่สังเกตดู

มีจดหมายฉบับหนึ่งที่ท่านเขียนถึงคุณปาล ในช่วงที่คุณปาลป่วย

ท่านบอกว่ารักษาทางการแพทย์วิทยาศาสตร์แล้วยังไม่พอ ที่ควร
ทำาควบคู่ไปด้วยคือการวิปัสสนา

ใช่ค่ะ สำาหรับที่บ้านค่อนข้างที่จะถูกสอนให้ยึดความคิดที่เป็น
วิทยาศาสตร์ ส่วนแบบที่หลงเชื่องมงายในไสยศาสตร์นั้น ท่านคัดค้าน
อย่างมาก เรื่องนี้ท่านเป็นตัวอย่างด้วย และพยายามบอกแก่เราด้วย แต่

ท่านเห็นว่าวิปัสสนาไม่ได้ขัดกับหลักทางวิทยาศาสตร์ คือจะทำาให้คนมี

คิดถึงอาจารย์ปรีดี 55