Page 52 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2562"
P. 52
อาจารย์มีใครที่เป็นตัวอย่างหรืออยู่ในอุดมคติไหม
ท่านไม่เคยพูดถึงใครโดยเฉพาะ แต่ท่านยอมรับในบุคคลหลาย
ต่อหลายคนที่เป็นผู้ที่ไม่เพียงแต่มีความรู้ความสามารถ แต่เป็นผู้ที่มี
คุณธรรมมีประโยชน์ ท่านพูดรวมๆ ไม่เฉพาะใครเลย ไม่เคยเฉพาะ
เจาะจง
ทางด้านการเมืองไทย ท่านภูมิใจในผลงานใดบ้าง
ที่ท่านภูมิใจมาก คิดว่าเรื่อง ๒๔ มิถุนายน ๒๔๗๕ และหลัง
จากนั้นมาที่ท่านได้แก้ไขสนธิสัญญาไม่เป็นธรรมของประเทศต่างๆ หรือ
การยกเลิกภาษีอากร ท่านก็พูดถึงเสมอ และอีกหลายๆ เรื่อง รวมทั้งการ
ก่อตั้งขบวนการเสรีไทย รู้สึกเรื่องหลังนี้เป็นเรื่องที่ท่านภาคภูมิใจมาก
เพราะว่าเป็นที่ยอมรับมาก ท่านเคยพูดหลายครั้งว่าใครจะมาบิดเบือน
ความจริงในประวัติศาสตร์เกี่ยวกับเรื่องขบวนการเสรีไทย ท่านจะยอมให้
ไม่ได้ ไม่ใช่ตัวท่านเอง แต่ผู้รักชาติอื่นๆ ต่างก็ร่วมกันเพื่อรักษาเอกราช
ของชาติ ต่างมีบทบาทสำาคัญอย่างมาก
อาจารย์เคยพูดถึงธรรมศาสตร์ในระยะหลังอย่างไร สภาพของ
นักศึกษา สภาพของวิชาการ ท่านแสดงความห่วงใยอะไรบ้าง
ในระยะหลังรู้สึกว่า ส่วนมากทางมหาวิทยาลัยติดต่อกับท่าน
โดยตรง นอกจากที่เป็นศิษย์เก่าของท่าน แต่จะมีเรื่องที่ทำาให้รู้สึกเสียใจ
ในบางเรื่อง คือ บางคนแจ้งมาบอกว่า หนังสือของท่านที่วางขายร้าน
หนังสือที่ธรรมศาสตร์ถูกกลั่นแกล้งโดยห้ามไม่ให้วางขาย ทำาให้ท่านรู้สึก
เสียใจว่าธรรมศาสตร์ที่ท่านมีบทบาทสำาคัญมากในการก่อตั้งขึ้นมา แต่
ไม่ได้ยอมรับผลงานของท่าน ท่านเคยบอกเหมือนกันว่า ท่านเองถูก
โจมตีทั้งซ้ายทั้งขวา มีทั้งสองด้านด้วยกัน ที่ทำาให้ท่านรู้สึกเสียใจเกี่ยวกับ
50 ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๒
