Page 61 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2562"
P. 61
แล้วในด้านการเมืองไทย
การเมืองไทยหรือคะ คิดว่าเป็นแบบเดียวกับที่ใน ความเป็น
อนิจจังของสังคม ที่ท่านได้เขียน คือ ท่านเชื่อถึงกฎของการพัฒนาวิวัฒนา-
การของสังคม ที่ว่าสังคมนั้นไม่ได้หยุดอยู่แค่ในขณะปัจจุบัน แต่มันต้อง
พัฒนา แต่มันจะพัฒนาไปในรูปแบบใดหรือเมื่อไรไม่มีใครทราบได้ แต่
ท่านคิดว่าวันใดวันหนึ่งเมืองไทยก็ย่อมเป็นเช่นนั้น นั่นก็คือ การเมืองที่
ทุกคนมีสิทธิเสรีภาพเท่าเทียมเหมือนกันหมด
ท่านเคยปรารภที่จะกลับไปบ้านที่อยุธยาหรือไม่
ท่านไม่เคยพูดโดยเฉพาะ แต่ก็เคยพูดกับคุณแม่ว่าในบั้นปลาย
ของชีวิตถ้ากลับไปได้ก็ดี แต่ไม่ได้คิดว่าจะต้องกลับไป เพราะรู้ว่าถ้ากลับ
ไปโดยที่ว่าสัจจะยังไม่ได้ปรากฏขึ้นมา กลับไปก็กลับไปแบบ...(ละไว้ใน
ฐานที่เข้าใจ)
เคยมีความขัดแย้งในครอบครัวอย่างรุนแรงไหม
อย่างที่เคยเล่าตั้งแต่แรกแล้วว่าวิธีไปสู่เป้าหมายจะไปทางด้าน
ไหน เรื่องนี้เราเคยมีความคิดเห็นที่ว่าเป็นความขัดแย้งกัน คือเรามอง
ปัญหาไปสู่สิ่งเดียวกัน แต่ว่าวิธีการนั้นเราอาจจะบอกว่า ในเมืองไทยเรา
ทำาอย่างนี้ได้หรือเปล่า ท่านเองท่านบอกว่ามันไม่พอที่จะเป็นไปอย่างนั้น
ท่านถึงได้เขียนถึงในเรื่องสถิติประชากรของไทย เป็นต้นว่า ประเทศไทย
มีสภาพที่ว่าไม่เหมือนกับประเทศจีนหรือประเทศอื่นๆ ที่จะใช้วิธีการ
เปลี่ยนแปลงเหมือนกับของเขาได้ คือพี่คิดว่าตัวเองในขณะนั้น บางอย่าง
อาจมองปัญหาด้านเดียวด้วยเหมือนกัน เพราะพี่ไปจากเมืองไทยนาน
ไม่ได้รู้อะไรเท่าไรเลย เพียงแต่ฟังและอ่าน ไม่ได้รู้เห็นอย่างแท้จริง ดังนั้น
ความขัดแย้งที่จะรุนแรงก็คือการเดินทางไปสู่เป้าหมาย
คิดถึงอาจารย์ปรีดี 59
