Page 104 - ปรีดีบรรณานุสรณ์ 2563

คงอยู่ในอังกฤษ และไม่มีโอกาสกลับไปทันท่านปรีดีสิ้นชีพ ท่านคิดว่า
ชาติก่อนดิฉันคงจะเคยรับใช้ท่านปรีดีมา ชาตินี้จึงได้ดลบันดาลให้อยู่

ใกล้ ๆ ท่านในวาระสุดท้ายก่อนที่ท่านจะจากไป
พอครบ ๕ วันแล้วเขาก็จัดการเอาท่านลงหีบ และออกมา
ตั้งในห้องรับแขกให้คนได้มาเคารพสะดวก ดิฉันมีหน้าที่เฝ้าต่อไป
แต่ระยะนี้มีคนอาสาช่วยกันหลายคนแล้ว คนมาเคารพศพทุกวันและ

ตลอดวัน ผู้ที่อยู่ต่างประเทศ เช่น อังกฤษและเยอรมัน แม้แต่เมืองไทย
ก็เริ่มมาถึง คนทางบ้านต่างทำาหน้าที่แข็งขัน รับรองแขกได้อย่าง
ไม่บกพร่องเลย เพราะทุกคนทำาด้วยใจ โทรเลขและจดหมายมาถึง

คุณพูนศุขนับไม่ถ้วน นอกจากนี้แล้วยังมีบทประพันธ์ เป็นกาพย์ กลอน
โคลง ฉันท์ ซึ่งซาบซึ้งกินใจเหลือเกิน เห็นได้ว่า แต่ละคนบรรจงแต่งขึ้น
ด้วยความเคารพภักดี และอาลัยรัก ดิฉันอ่านไปร้องไห้ไป สุดจักห้ามไว้
ได้จริง ๆ งานเผาศพก็สำาเร็จลุล่วงไปอย่างทรงเกียรติ และน่าภาคภูมิใจ

ผู้มากันล้นหลาม คนไทยบางคนที่เป็นเจ้าของร้านถึงกับปิดร้านเลย
ในวันนั้น เจ้าหน้าที่สถานเผาศพแห่งนั้นคงมิได้คาดคิดว่า จะได้เห็น
งานใหญ่โตเช่นนี้ เขาจึงบอกแต่ทีแรกว่า ให้เราจัดทำาการเผาให้เสร็จ

ภายใน ๓๐ นาที ทำาให้คุณสุดา บุตรสาวของท่านต้องเขียนแผนผัง
ของสถานที่ ที่ตั้ง และที่วางของต่าง ๆ ที่คนยืน ที่คนนั่ง ที่สำาหรับแขก
ประเภทต่าง ๆ และจัดหน้าที่ของพวกเราทุกคนไว้เรียบร้อยเพื่อความ
สะดวกรวดเร็ว จะได้เสร็จตามกำาหนดเวลา ดิฉันมีหน้าที่นั่งหลังคุณ

พูนศุขและถือยาดมไว้ เผื่อคุณจะเป็นลม แต่ครั้นเขาเห็นผู้คนมากมาย
อย่างนั้น ซึ่งต้องเรียงแถวเข้าไปทีละคน ๆ ยังไง ๆ ก็ไม่เสร็จทันใน ๓๐
นาทีได้ เขาจึงบอกว่า ไม่จำาเป็นต้องรีบร้อน ให้ทำาไปตามสบายได้

เมื่อไรที่ดิฉันนึกถึงท่าน ภาพแรกที่ดิฉันจะเห็น ก็คือ ภาพที่
ท่านอดหลับอดนอนครุ่นคิดเรื่องเสรีไทย ภาพที่สอง ก็คือ ตอนที่ท่าน

ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๓ ๑๐๓