Page 147 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2561"
P. 147
การปกครองไม่ได้เพิ่งมีสมัย ๒๔๗๕ มีตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๕ ที่เรารู้จัก
กันในชื่อว่า ร.ศ. ๑๐๓ ตอนนั้นพระองค์เจ้าปฤษฎางค์ทำาหนังสือบอกให้
เปลี่ยนแปลง มีคำาว่า constitutional monarchy ซึ่งคณะราษฎรไม่ได้
ใช้คำานี้แต่ว่าแนวคิดอันเดียวกัน คณะราษฎรใช้คำาว่า ขอให้กษัตริย์อยู่
ภายใต้รัฐธรรมนูญ ซึ่งก็คือประเด็นของ constitutional monarchy คือ
หมายความว่า ก่อน พ.ศ. ๒๔๗๕ ไป ๕๐ ปี มีความคิดอันนี้อยู่แล้วแต่
ไม่เป็นผล ต่อมาที่เราเรียกว่ากบฏ ร.ศ. ๑๓๐ ครั้งนี้ก็พยายาม
เปลี่ยนแปลงในสมัยรัชกาลที่ ๖ ก็ไม่เป็นผลสำาเร็จ ถูกจับก่อนอย่างที่
เราทราบ เพราะฉะนั้น การที่จะบอกว่า ชิงสุกก่อนห่าม ความคิดที่จะ
เปลี่ยนแปลงสังคมการเมืองไทยมีมานานแล้ว ท่านอาจารย์กลับมาเมือง
ไทยปี ๒๔๗๐ เคยเขียนบันทึกไว้ว่า สมัยเรียนอยู่ปารีสได้มีการพูดคุย
กันกับนักเรียนไทยที่นั่นเรื่องการเปลี่ยนแปลงการเมืองไทย พอกลับถึง
เมืองไทยกลับพบว่าคนไทยที่ไม่เคยมีประสบการณ์ในเรื่องการปกครอง
๑
ประชาธิปไตยในต่างประเทศก็มีความสนใจในเรื่องนี้เช่นกัน หลังการ
เปลี่ยนแปลงการปกครอง มีการก่อตั้งสมาคมคณะราษฎร มีจำานวน
สมาชิกภายในเวลาช่วงสั้นๆ นับแสนคน มีการศึกษารายละเอียดหลาย
อย่าง จริงๆ ประเด็นนี้โยงกับประเด็นที่ ๓
ประเด็นที่ ๓ คือปรีดี พนมยงค์ตัดหน้าเอาเครดิตแทนรัชกาล
ที่ ๗ เพราะรัชกาลที่ ๗ ต้องการที่จะให้รัฐธรรมนูญอยู่แล้ว ดังให้พระยา
ศรีวิสารวาจา (เทียนเลี้ยง ฮุนตระกูล) กับที่ปรึกษาคนอเมริกัน เรย์มอนด์
สตีเว่น ไปร่างเตรียมไว้ เพราะฉะนั้นปรีดีทำาแบบนี้เท่ากับว่าเป็นการ
ตัดหน้าเอาเครดิต นี้คือข้อโจมตีข้อที่ ๓ ถ้าเกิดประเด็นนี้เป็นเรื่องจริง
มันจะไปขัดกับประเด็นที่ ๒ และถ้าเป็นเช่นนั้นจริง ถ้าฝ่ายที่สนับสนุน
๑ ดูเพิ่มเติมที่ ปรีดี พนมยงค์, “บางเรื่องเกี่ยวกับการก่อตั้งคณะราษฎรและระบอบ
ประชาธิปไตย,” ใน แนวความคิดประชาธิปไตยของปรีดี พนมยงค์ (กรุงเทพฯ: สุขภาพ
ใจ, ๒๕๕๒), น. ๓๔.
ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๑ 147
