Page 114 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2562"
P. 114
๔
ตามรัฐธรรมนูญตั้งคณะผู้สำาเร็จราชการแทนพระองค์ขึ้น อันเป็นการ
เริ่มต้นยุคสมัยแห่งการสำาเร็จราชการแทนพระองค์ (regency period)
ซึ่งจะกินเวลาต่อเนื่องไปจนถึง พ.ศ. ๒๔๘๘ และปรีดี พนมยงค์ ได้มี
บทบาทสำาคัญในช่วงเวลานี้ด้วย
การเข้าสู่ตำาแหน่ง
ผู้สำาเร็จราชการแทนพระองค์ของปรีดี
คณะผู้สำาเร็จราชการแทนพระองค์ชุดแรกในรัชสมัยสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลที่สภาผู้แทนราษฎรตั้งขึ้น ประกอบด้วย พระ-
เจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนุวัตน์จาตุรนต์ เป็นประธาน และสมาชิกอีก ๒
ท่าน ได้แก่ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาทิตย์ทิพอาภา และเจ้าพระยา
ยมราช (ปั้น สุขุม) โดยในการลงมติวินิจฉัยข้อปรึกษานั้น ให้ถือเอาเสียง
ข้างมากเป็นประมาณ และในการลงนามในเอกสารราชการนั้น ให้ผู้สำาเร็จ
ราชการแทนพระองค์ อย่างน้อย ๒ ท่าน เป็นผู้ลงนาม ๕
๔ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช ๒๔๗๕ มาตรา ๑๐
บัญญัติว่า “ในเมื่อพระมหากษัตริย์จะไม่ประทับอยู่ในราชอาณาจักร หรือ
ด้วยเหตุใดเหตุหนึ่งจะทรงบริหารพระราชภาระไม่ได้ จะได้ทรงตั้งบุคคล
หนึ่งหรือหลายคนเป็นคณะขึ้นให้เป็นผู้สำาเร็จราชการแทนพระองค์ด้วย
ความเห็นชอบของสภาผู้แทนราษฎร ถ้าหากพระมหากษัตริย์มิได้ทรง
ตั้งหรือไม่สามารถจะทรงตั้งได้ไซร้ ท่านให้สภาผู้แทนราษฎรปรึกษากัน
ตั้งขึ้น และในระหว่างที่สภาผู้แทนราษฎรยังมิได้ตั้งผู้ใด ท่านให้คณะ
รัฐมนตรีกระทำาหน้าที่นั้นไปชั่วคราว”
112 ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๒
