Page 41 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2562"
P. 41
แล้วคุณแม่ในฐานะที่เป็นผู้อยู่เคียงข้าง เคยท้อใจหมดกำาลังใจไหม
ของคุณแม่นั้นมี บางครั้งก็รู้สึกน้อยใจ ที่เห็นคุณพ่อทำาอะไรที่
เป็นประโยชน์ต่อชาติบ้านเมืองตั้งเยอะแยะ แต่สิ่งที่ได้รับตอบแทนก็คือ
อย่างนี้ คือคุณแม่รู้สึกท้อใจ แต่ของคุณพ่อไม่เคยเลย
คุณแม่มีส่วนช่วยในงานของคุณพ่อบ้างหรือเปล่า ถ้าเป็นผู้หญิงอื่น
อาจจะไม่อยู่แล้ว
ครั้งแรกสุด ตอน ๒๔ มิถุนายน ๒๔๗๕ คุณแม่ไม่มีส่วนร่วมด้วย
ครั้งนั้นคุณแม่ยังอายุน้อย แล้วก็มีลูกน้อยๆ เพราะฉะนั้นยังไม่ค่อยเข้าใจ
การเมือง แต่ว่าตั้งแต่แต่งงานกันมา คุณแม่ก็ได้ช่วยคุณพ่อทำาโรงพิมพ์
โดยเป็นคนที่จดตามคำาบอก ทำาให้ได้ความรู้ต่างๆ จากคุณพ่อ
ต่อมาสมัยสงครามโลกครั้งที่ ๒ จำาได้ว่าคุณแม่มีส่วนช่วยอย่าง
มาก สมัยเสรีไทย เพราะเป็นเรื่องลับไม่สามารถเปิดเผยกับใครได้ แต่ใน
ฐานะที่เป็นเพื่อนคู่ชีวิตกัน มีงานอะไรก็ได้ช่วยกัน มีการแลกเปลี่ยนกัน
การให้กำาลังใจช่วยก็มีด้วยกันทั้งคู่
เท่าที่ประมวลเหตุการณ์ในชีวิตของท่านมา ชะตากรรมของท่านที่
เกิดขึ้นไปรับกันกับที่ท่านอาจารย์เคยเขียนจดหมายฉบับหนึ่งที่
ท่านเขียนถึงภรรยาในเรื่อง ๒๔๗๕ มีอยู่ตอนหนึ่งว่า “การเมืองก็
การเมือง การส่วนตัวก็ส่วนตัว” ท่านพยายามไม่ให้การบ้านหรือ
เรื่องครอบครัวไปมีผลต่อเรื่องการเมืองที่ท่านทำาอยู่ แต่สุดท้ายที่
มันเกิดขึ้นก็คือ ผลทางการเมืองมันมาเข้าหาเรื่องภายในครอบครัว
ในบ้าน ที่ทำาให้ต้องได้รับชะตากรรม อยากทราบว่าในฐานะลูก มี
ความรู้สึกอย่างไร
คิดถึงอาจารย์ปรีดี 39
