Page 87 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2562"

ประการแรก ท่านผู้ประศาสน์การของเราเป็นใคร เป็นอะไรใน
ทางความคิด ประการแรกท่านมิได้เป็นคอมมิวนิสต์ของประเทศไทย

แน่นอน เพราะท่านเกิดก่อนและดำาเนินการทางการเมืองในประเทศไทย
ก่อนที่พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยก่อตั้งขึ้น แต่ไม่เป็นที่แปลก
ประหลาดเลยว่า ท่านไปศึกษา ณ ประเทศฝรั่งเศสใน ค.ศ. ๑๙๒๐ กว่าๆ

ซึ่งเป็นยุคความคิดก้าวหน้า ความคิดในทางสังคมนิยมกำาลังเป็นที่นิยม
แพร่หลายในยุโรป โดยเฉพาะในฝรั่งเศส ท่านไม่เคยปฏิเสธว่าท่านเป็น
สังคมนิยม

ถ้าเราเข้าใจคำาๆ นี้ในความหมายที่ถูกต้องในแง่ว่า เป็นลัทธิ
คำาสอนตรงกันข้ามกับคำาว่า Individualism และ Capitalism ที่ถือ
ประโยชน์สังคมส่วนรวมเป็นใหญ่กว่าประโยชน์ส่วนเอกชน ผมคิดว่าถ้าใน

แง่ความหมายกว้างๆ อย่างนี้ ทุกคนต้องเป็นนักสังคมนิยมกันทั้งนั้น
เพราะประโยชน์ของบ้านเมืองคือส่วนรวม ย่อมสำาคัญใหญ่กว่าประโยชน์

เอกชนแน่นอน
เพราะฉะนั้นการที่ท่านอาจารย์ปรีดีเป็นนักเรียนทุนกระทรวง
ยุติธรรมไปเรียนต่อที่ฝรั่งเศส ซึ่งการศึกษากฎหมายในฝรั่งเศสและยุโรป

เป็นที่รู้กันอยู่ว่าไม่ใช่เรียนเฉพาะแต่ตัวบทกฎหมายและคำาพิพากษาศาล
ฎีกาเท่านั้น แต่จำาเป็นต้องมีความรู้ในวิชาอื่น ในทางรัฐศาสตร์ เศรษฐ-

ศาสตร์ และลัทธิการเมืองเป็นอย่างดีด้วย ท่านก็เป็นนักเรียนทุนหลวงที่
เปรื่องปราดที่สุดของประเทศเรา ท่านทั้งหลายก็เหมือนกันที่ได้รับโอกาส
ได้ไปเรียนเมืองนอก ย่อมจะใช้โอกาสร่ำาเรียนตักตวงมาอย่างเต็มที่ เห็น

วิชาความรู้ความคิดใดที่เห็นว่าดีที่สุดก็รีบเอามา
เพราะฉะนั้นประการแรก เราพูดได้อย่างเต็มปากว่าท่านเป็นนัก
สังคมนิยม แต่อย่าลืมว่าท่านศึกษาอยู่ในประเทศฝรั่งเศสที่มีธรรมเนียม

ประชาธิปไตย (Democratic Tradition) ที่นับถือลัทธิเสรีภาพของประชาชน

ท่านผู้ประศาสน์การของเรา 85