Page 96 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2562"
P. 96
อยู่ ยังมีนายอำาเภออยู่ ท่านให้อำานาจปกครองตนเองแก่เทศบาลทีละ
น้อยๆ ต่อมาก็ค่อยๆ เพิ่มมากขึ้น จนในที่สุดเมื่อพร้อมแล้วจึงจะให้นายก-
เทศมนตรีปกครองทั้งหมดโดยไม่ต้องมีข้าหลวง นายอำาเภอ อีกต่อไปใน
เขตที่เป็นเทศบาล ท่านคิดอย่างค่อยๆ ทำา
แต่พอมีรัฐประหารในปี ๒๔๙๐ ทุกอย่างชะงักหมด รูปแบบของ
เทศบาลยังคงอยู่ แต่เปลี่ยนแปลงให้มันเป็นเพียงรูปแบบเท่าที่ได้เริ่มไว้
เท่านั้น จนกระทั่งเราไม่รู้ว่าระบบเทศบาลก็คือระบบการปกครองท้องถิ่น
ที่ต้องมีการพัฒนาต่อไป สโมสรเทศบาลนั้นท่านตั้งใจตั้งขึ้นเพื่อเป็นที่
ชุมนุม ที่สัมมนา ที่อภิปราย ที่ทำาการศึกษาเรื่องระบอบเทศบาลว่าเราจะ
สร้างระบอบการปกครองท้องถิ่นด้วยตนเองโดยปราศจากประชาชน
อย่างไร แต่เดี๋ยวนี้กลายเป็นครัววังหน้าเป็นภัตตาคารแห่งหนึ่งเท่านั้น
ไม่มีความหมายอย่างที่ท่านตั้งใจไว้
ทำาเนียบท่าช้าง
ต่อจากครัววังหน้าเลยไปสมัยก่อนนั้น ยังไม่มีสะพานสมเด็จ-
พระปิ่นเกล้า เดินไปอีกหน่อยก็ถึงบ้านท่าน ที่เราเรียกว่าทำาเนียบท่าช้าง
สมัยนั้นพวกเราเป็นนักศึกษา เดินผ่านบ้านท่านทีไร เรามองดูด้วยความ
ชื่นชม ยังคิดว่าเป็นบ้านส่วนตัวของท่าน ไม่ใช่บ้านใหญ่โตหรูหราอะไร ที่
จริงเป็นของหลวง และยังเป็นของหลวงอยู่จนกระทั่งบัดนี้ ท่านมาอยู่
ตรงนี้ ผมว่าท่าน plan ไว้ทั้งนั้น เพราะตั้งอยู่ติดต่อกับสโมสรเทศบาลฯ
สำานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา และมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์
และการเมือง มองภาพรวมแล้วจะเห็นได้ชัดว่ารัฐบุรุษอาวุโสท่านนี้เป็น
รัฐบุรุษที่เกิดเพื่อเปลี่ยนแปลงการปกครองอย่างเป็นระบบ อย่างมีโครงการ
94 ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๒
