Page 152 - ปรีดีบรรณานุสรณ์ 2563

๓. เหตุแห่งการที่อัตราของคนในเมืองเป็นส่วนร้อยต่อ
พลเมืองทั่วประเทศมีมากขึ้นนั้น ก็มีเหตุหลายอย่างซึ่งวิชาประชากร-

ศาสตร์ได้กล่าวไว้ แต่มีเหตุสำาคัญอันหนึ่ง ก็คือ เนื่องจากเครื่องมือการ
ผลิตสมัยใหม่ซึ่งเป็นเครื่องมือทุ่นแรง เมื่อมีมากขึ้นและมีประสิทธิภาพ
ยิ่งขึ้นเท่าใด การใช้แรงคนก็ยอมต้องลดน้อยลงไปเป็นธรรมดา
การที่จะเข้าใจเรื่องนี้เป็นการยากสำาหรับผู้ที่ใช้ความคิดอัน

สืบเนื่องจากระบบศักดินา เพราะระบบศักดินานั้นมีรากฐานหยั่งลงไป
ถึงเครื่องมือการผลิตของระบบศักดินา คือ การใช้ไถไม้และสัตว์พาหนะ
ผู้ใดมีความคิดศักดินาชนิดนี้อยู่ก็ไม่มีทางที่จะเข้าใจว่า เครื่องจักรกล

สมัยใหม่จะมีบทบาทอย่างไรเกี่ยวกับเปลี่ยนโฉมหน้าของชนบท และ
คงตั้งทัศนะถือเอาชนบทของประเทศไทยเป็นสิ่งที่คงอยู่กับที่ตามคติ
ความคิดศักดินาซึ่งเป็นความคิดอติโลกาจารย์ (ซึ่งบางคนใช้ศัพท์
ผิด ๆ ว่า อภิปรัชญา)

สำาหรับนักวิทยาศาสตร์ซึ่งแม้จะเป็นความคิดเจ้าสมบัติ
หรือบุคคลสามัญที่แม้จะไม่ก้าวหน้าเป็นสังคมนิยม ก็ยังก้าวหน้ากว่า
ความคิดศักดินา คือ พวกเหล่านี้ก็ยอมใช้ความคิดสามัญว่า เครื่องจักร

กลเป็นเครื่องทุ่นแรงงาน ทำาให้ลดแรงงานของมนุษย์และสัตว์ได้
เพียงใด
ส่วนพวกที่ก้าวหน้าอย่างแท้จริง คือ ทราบซึมในคำาสอน
ของปฐมเมธีอย่างแท้จริงและทราบซึมในคติพจน์ของปรมาจารย์อย่าง

แท้จริง ก็ยิ่งจะเข้าใจได้ดีกว่านักวิทยาศาสตร์นายทุน เพราะปฐมเมธี
และปรมาจารย์ก็ได้กล่าวไว้ชัดแจ้งถึงการที่ระบบทุนได้พัฒนาเครื่องมือ
การผลิตศักดินา แต่เขาได้พัฒนาเพื่อใช้สำาหรับระบบทุน แต่ฝ่ายสังคม

ก็นำามาใช้เพื่อสถาปนาระบบสังคมนิยม แต่ปัญหาของประเทศที่ยัง
ไม่ได้ปลดแอกซึ่งเครื่องมือจักรกลสมัยใหม่ได้เปลี่ยนโฉมหน้าชนบทดัง

ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๓ ๑๕๑