Page 155 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2561"
P. 155
ปัจจุบันอย่างเด่นชัดที่สุด นั่นคือการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับแรกของ
ประเทศไทย ในขณะที่ขณะนั้นประเทศไทยยังไม่มีศัพท์คำาว่ารัฐธรรมนูญ
ด้วยซำ้าไป เพราะรัฐธรรมนูญฉบับแรกซึ่งนายปรีดี พนมยงค์ร่างขึ้น ร่าง
มาด้วยเจตนาที่ไม่ได้ให้เป็นฉบับชั่วคราว แต่ว่าในหลวงรัชกาลที่ ๗ ท่าน
ทอดพระเนตรเห็นว่า เนื่องจากระยะเวลาในการจัดทำามันค่อนข้างสั้น
ดังนั้นก็ให้ใช้เป็นการชั่วคราวไปก่อน ท่านจึงเติมชั่วคราวเข้าไปแล้วลง
พระปรมาภิไธยประกาศใช้ในวันที่ ๒๗ มิถุนายน ๕
ชื่อของรัฐธรรมนูญฉบับแรกคือ พระราชบัญญัติธรรมนูญ
การปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช ๒๔๗๕ สิ่งที่สำาคัญ
ยิ่งกว่าเนื้อหาข้างในคือคำาปรารภ เพราะคือจุดที่เป็นรอยต่อของระบอบ
สมบูรณาญาสิทธิราชย์มาสู่ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์
ทรงเป็นประมุข ผมขออนุญาตอ่านคำาปรารภให้ท่านทั้งหลายได้ฟัง “โดยที่
คณะราษฎรได้ขอร้องให้อยู่ใต้ธรรมนูญการปกครองแผ่นดินเพื่อบ้านเมือง
จะได้เจริญขึ้น และโดยที่ได้ทรงยอมรับตามค�าขอร้องของคณะราษฎร จึง
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยมาตราต่อไปนี้
มาตรา ๑ อ�านาจสูงสุดของประเทศนั้นเป็นของราษฎรทั้งหลาย” แล้วทรง
ลงพระบรมนามาภิไธย ประชาธิปก ปร ประกาศ ณ วันที่ ๒๗ มิถุนายน
พุทธศักราช ๒๔๗๕
ท่านที่เคารพ ความหมายของคำาปรารภนี้คืออะไร นั่นคือการ
เปลี่ยนแปลงให้สถาบันพระมหากษัตริย์นั้น กลายเป็นสถาบันที่อยู่ภายใต้
รัฐธรรมนูญ สิ่งที่เป็นช่วงเวลาของการเปลี่ยนแปลงสถาบันพระมหากษัตริย์
ในประเทศยุโรปทั้งหลาย ตอนนั้นเริ่มมีการยกเลิกสถาบันพระมหากษัตริย์
ไปหลายๆ ประเทศ เราจะพบว่าประเทศซึ่งยังมีสถาบันพระมหากษัตริย์
๕ ดู ปรีดี พนมยงค์, “ข้อเสนอของนายปรีดี พนมยงค์ รัฐบุรุษอาวุโส ต่อ ฯพณฯ สัญญา
ธรรมศักดิ์ นายกรัฐมนตรี เรื่อง วิธีส่งเสริมให้ราษฎรสนใจประชาธิปไตย,” ใน แนวความ
คิดประชาธิปไตยของปรีดี พนมยงค์ (กรุงเทพฯ: สุขภาพใจ, ๒๕๕๒), น. ๑๘๙ - ๑๙๐.
ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๑ 155
