Page 157 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2561"
P. 157
คนกำาหนดกติกาก็เริ่มขยายฐานเอาไปมากขึ้นเรื่อยๆ สุดท้ายเมื่อเกิดเป็น
ประชาธิปไตยคือทุกคนเป็นเจ้าของประเทศแล้วมาตกลงกติการ่วมกัน
ตกลงโดยตรงไม่ได้ก็ผ่านตัวแทน โดยการเลือกผู้แทนเข้าไปตกลง รัฐบาล
ก็อยู่ภายใต้กติกา ศาลทั้งหลายก็ต้องตัดสินตามกติกา นี้คือพัฒนาการ
ของประชาธิปไตย ถามว่ากติกาควรจะมาจากไหน มันก็ต้องให้บรรดา
ผู้คนทั้งหลายที่อยู่ในสังคมเป็นผู้ตกลงกันว่ากติกามันคืออะไรในการ
อยู่ร่วมกัน ดังนั้นจะเห็นได้ว่าทิศทางของมนุษยชาติ เมื่อเริ่มเกิด
อารยธรรม เริ่มเกิดกติกา และเริ่มมีฐานะของคนกำาหนดกติกาที่มันแผ่
ออกมาเรื่อยๆ มันคือทิศทางที่เกิดขึ้นทั่วโลก ใครเริ่มก่อนก็ไปได้ไกลกว่า
เมื่อมองในด้านนี้เอง ประเทศที่เริ่มเกิดก่อน เมื่อพูดถึง
ประวัติศาสตร์ของประชาธิปไตยสมัยใหม่ก็ต้องคือประเทศอังกฤษ เริ่มต้น
เมื่อ ๘๐๐ ปีที่แล้ว ในเหตุการณ์ Magna Carta เริ่มเกิดการปกครอง
ที่มีกติกาขึ้นมาเป็นครั้งแรก ประเทศฝรั่งเศส เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลง
French Revolution แต่ฝรั่งเศสเองล้มลุกคลุกคลานอยู่นานมากกว่าจะ
มาตั้งหลักได้ คนนึกว่าพอมีปฏิวัติฝรั่งเศสแล้วเกิดประชาธิปไตยสมบูรณ์
ขึ้นมา ซึ่งไม่จริง ฝรั่งเศสนั้นเต็มไปด้วยการเปลี่ยนแปลง แต่ผมจะ
ขออนุญาตกล่าวโดยสังเขป หลังจาก French Revolution ในฝรั่งเศส
มีระบอบราชาธิปไตย ๓ ครั้ง มีระบอบจักรพรรดิ ซึ่งขึ้นสู่อำานาจโดย
การยึดอำานาจของนโปเลียนและก็หลานของนโปเลียน อีก ๒ ครั้ง
มีประธานาธิบดีเป็นประมุข ๕ ครั้ง แล้วยังมีระบอบที่เป็นเผด็จการ
ฟาสซิสต์อีกครั้งหนึ่ง ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นสลับกันไปมา ฝรั่งเศสเองก็เพิ่งมา
ตั้งหลักในสาธารณรัฐที่ ๕ โดยชาร์ล เดอโกลล์ หลังสงครามโลกครั้งที่ ๒
นี้เอง ถ้าเกิดใครรู้สึกท้อถอย รู้สึกมีความหวังน้อยลง จากปัญหาของ
ประชาธิปไตยไทย ผมขอให้ลองดูประเทศฝรั่งเศส ฝรั่งเศสหนักกว่าเรา
มากแล้วล้มลุกคลุกคลานนานประเทศไทยเยอะ ๑๕๐ ปีเป็นอย่างน้อยที่
ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๑ 157
