Page 184 - ปรีดีบรรณานุสรณ์ 2563
P. 184
๒. ภายหลังที่ได้ส่งความรู้ทั่วไปมายังลูกเกี่ยวกับการ
เคลื่อนไหวของสังคมไทยภายใต้ระบบทุนที่เป็นไปอย่างรวดเร็วตาม
กฎของเมธีนั้นแล้ว พ่อก็ได้รับฟังวิทยุและอ่านเอกสารหนังสือพิมพ์
ทั้งภายในและต่างประเทศ มีข่าวซึ่งไม่ต้องค้นคว้าอะไรอีกมากมายใน
ระหว่าง 7 วันนี้ จึงขอบอกมายังลูกโดยสังเขป ดังจะกล่าวต่อไปนี้
ก. ขอให้ลูกยึดหลักให้มั่นตามที่ ส. อธิบายไว้ว่า
ความแวดล้อมทางภูมิศาสตร์มีอิทธิพลเพียงแต่ทำาให้วิวรรตการของ
สังคมช้าหรือเร็วลงบ้างเท่านั้น มิใช่เป็นปัญหาชี้ขาด อันที่จริงการที่
นักภูมิศาสตร์แบ่งโลกเป็นทวีปต่าง ๆ นั้น ก็แบ่งซีกโลกเอาเอง ส่วน
ดินฟ้าอากาศนั้น บางทวีปก็มีทั้งหนาวร้อน เช่น อาเซีย ที่ไซบีเรียก็
หนาวจัด ที่อินโดนิเซียก็ร้อน ในอาฟริกาก็มีอากาศต่าง ๆ กัน ใน
อเมริกาเหนือกลางใต้ก็มีอากาศต่าง ๆ กัน ท่าน ส. จึงกล่าวไว้ว่า
สิ่งเด็ดขาดที่ทำาให้สังคมวิวรรตไป คือ วิถีการผลิต อันได้แก่พลัง
การผลิต ซึ่งประกอบด้วยเครื่องมือการผลิต และบุคคลที่สามารถทำา
และใช้เครื่องมือนั้น ซึ่งความสัมพันธ์ทางการผลิตว่า จะเป็นระบบใด
ต้องพัฒนาให้สอดคล้องไป และท่านได้กล่าวว่า ปัญหาเริ่มมาจาก
เครื่องมือการผลิตซึ่งมนุษย์พัฒนาให้ดีขึ้นอย่างไม่หยุดยั้ง
ข. พ่อฟังวิทยุและอ่าน นสพ. ต่างประเทศได้ความ
เพิ่มเติมถึงการเคลื่อนไหวของบางประเทศแห่งบางทวีป ดังต่อไปนี้
(๑) บทความวิทยุญี่ปุ่นเกี่ยวกับญี่ปุ่น ๑๐๐ ปี
ในสัปดาห์ที่แล้ว ได้อธิบายถึงการที่ญี่ปุ่นได้เปลี่ยนจากระบบศักดินา
มาเป็นระบบทุนเริ่มในสมัยเมจิเมื่อ ค.ศ. ๑๘๖๘ ให้สังเกตว่า ในขณะ
มีแถลงการณ์ ค.ศ. ๑๘๔7 นั้น ญี่ปุ่นยังเป็นประเทศกสิกรรมแบบ
ศักดินา ฝ่ายญี่ปุ่นเขาก็ยอมรับว่าเป็นเช่นนั้น วิทยุญี่ปุ่นบอกว่า แม้เริ่ม
สมัยเมจิแล้ว ก็ยังเป็นเศรษฐกิจศักดินาอยู่อีกหลายปี แล้วจึงเริ่ม
ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๓ ๑๘๓
