Page 202 - ปรีดีบรรณานุสรณ์ 2563

สำาหรับในประเทศไทย ความคิดเรื่องประชาธิปไตย ๔ วินาที
ได้ถูกกล่าวถึงครั้งแรกเมื่อวันที่ ๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๘ โดยสนธิ ลิ้ม

ทองกุล ในรายการเมืองไทยรายสัปดาห์ ก่อนมีการเลือกตั้งสมาชิก
สภาผู้แทนราษฎรเพียงแค่ ๒ วัน มีใจความว่า “ประชาธิปไตยของ
เรามันมีแค่ ๔ วินาทีเองนะ ช่วงที่กาบัตรเสร็จแล้วเดินไปหย่อนลง
หีบ นับ ๑..๒...๓....๔.... นั่นก็จบแล้ว สิทธิของเราหมดแล้วนะ เพราะ

ว่าหลังจากนั้นแล้ว เท่าที่เป็นไปในอดีต รัฐบาลส่วนใหญ่จะทำาอะไร
ต่อจากนั้น ถึงเราไม่เห็นด้วย เขาก็ไม่เคยฟัง…” นอกจากนี้ นายสนธิ
ยังได้ชี้แนะแนวทางการแก้ไขปัญหาเบื้องต้นไว้ว่า “ถ้าหากเราไม่สร้าง

ภาคประชาชนให้เข้มแข็ง จนสามารถเข้าไปมีส่วนร่วมในการเมืองตาม
กระบวนการประชาธิปไตยแล้ว สังคมไทย หรือสังคมทุก ๆ สังคม ก็
จะมีเวลาแสดงออกทางประชาธิปไตยแค่ ๔ วินาที แล้วก็จบ เป็นเรื่อง
ที่ผมคิดว่าไม่น่าที่จะเกิดไปตลอดแบบนี้ เราต้องหาทางให้ประชาชน

มาร่วมกัน มีส่วนร่วมกัน วิธีการมีส่วนร่วมหลายอย่าง” (คำานูณ สิทธิ
สมาน, ๒๕๔๘)
แม้ว่าความคิดของรุสโซและสนธิจะมีบริบททางการเมือง

ที่แตกต่างกันทั้งมิติด้านสถานที่และกาลเวลา แต่ทั้งสองได้สะท้อน
ให้เห็นว่าการเลือกตั้งนั้นมิใช่สิ่งเดียวกับประชาธิปไตย จริงอยู่ที่
ประชาธิปไตยจำาเป็นต้องมีการเลือกตั้งอย่างขาดเสียมิได้ แต่มิได้
หมายความว่าการเลือกตั้งเพียงแค่อย่างเดียวจะทำาให้ระบอบการ

ปกครองนั้นกลายเป็นระบอบประชาธิปไตยอันสมบูรณ์ กล่าวคือการ
เลือกตั้งนั้นเป็นเพียงแค่เงื่อนไขจำาเป็น แต่หาใช่เงื่อนไขเพียงพอไม่
โดยประชาธิปไตยยังคงต้องการเงื่อนไขอีกหลายประการเพื่อให้เพียง

พอต่อการเป็นประชาธิปไตยสมบูรณ์ ไม่ว่าจะเป็นหลักนิติรัฐ หลัก
นิติธรรม สิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นทางการเมือง และที่

ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๓ ๒๐๑