Page 203 - ปรีดีบรรณานุสรณ์ 2563

สำาคัญคือการมีส่วนร่วมทางการเมืองโดยตรงของประชาชน อันส่งผล
ให้ประชาชนได้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการทางการเมือง

ลักษณะทางการเมือง และปัญหาทางการเมืองมากขึ้น ถือเป็นการเพิ่ม
พลังให้ประชาธิปไตยแข็งแกร่ง (ประจักษ์ ก้องกีรติ, ๒๕๖๒)
เงื่อนไขสำาคัญที่จะนำามาซึ่งประชาธิปไตยสมบูรณ์ คือการ

แข่งขันทางการเมืองที่เป็นธรรม โดยการแข่งขันนี้มิได้หมายถึงเพียง
แค่การเลือกตั้งผู้แทนราษฎรหรือการแย่งชิงการเข้าถึงอำานาจรัฐ อัน
เป็นการเมืองในระดับแคบ หากแต่ยังหมายความรวมถึงการเมืองที่
เป็นเรื่องของผู้คนซึ่งใช้อำานาจต่อกันโดยที่ไม่ได้ถูกจำากัดอยู่เพียงแค่

ระบบและสถาบันทางการเมือง (Jackson and Tansey, 2015)
อันเป็นการเมืองในความหมายกว้าง ซึ่งสามารถพบเห็นได้ในชีวิต
ประจำาวัน ไม่ว่าจะเป็นการพูดคุย วิพากษ์วิจารณ์ และถกเถียง

ในประเด็นเรื่องของทางการเมืองของประชาชน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ
แลกเปลี่ยนความคิดเห็นหรือโนมน้าวชักจูงผู้อื่นให้คิดเห็นคล้อยตามตน
อันจะนำาไปสู่ความเห็นพ้องทางการเมืองร่วมกัน จนกระทั่งการรวมตัว
จัดตั้งขบวนการภาคประชาชนขึ้นมาเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ทาง

การเมืองเฉพาะด้าน กิจกรรมต่าง ๆ เหล่านี้ล้วนแล้วแต่เป็นการแข่งขัน
ทางการเมืองในความหมายกว้างแทบทั้งสิ้น
การแข่งขันทางการเมืองในระดับต่าง ๆ ย่อมมีความแตกต่าง

กันทั้งในด้านของตัวแสดงทางการเมือง ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแสดง
ดังกล่าว กระบวนการวิธีการที่ใช้สำาหรับการแข่งขัน และวัตถุประสงค์
ในการแข่งขัน ดังนั้นแล้ว เพื่อให้ได้มาซึ่งความเป็นธรรมในการแข่งขัน
จำาเป็นต้องอาศัยปัจจัยและเงื่อนไขสำาคัญที่แตกต่างกันออกไปใน

แต่ละระดับ โดยการแข่งขันในระดับที่พื้นฐานที่สุด อันเป็นการแข่งขัน
ทางการเมืองระหว่างประชาชนด้วยกันเอง ซึ่งมีกิจกรรมทางการเมือง
ที่สำาคัญอยู่สองประการ ประการแรก คือ การพูดคุย เสวนา และแลก

๒๐๒ ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๓