Page 162 - ปรีดีบรรณานุสรณ์ 2563
P. 162
เมตาฟิสิกส์หรืออติโลกาจารย์ แต่ถ้าพิจารณาโดยอาศัยวิทยาศาสตร์
สังคมและที่ ม. กับ ต. ได้กล่าวไว้อย่างชัดแจ้งก็จะได้สติอย่างหนึ่งดังนี้
ได้คัดสำาเนา ค.ศ. ๑๘๔7 ต่อท้ายนี้และที่จะกล่าวในข้อ ๔ ต่อไป
แต่ ณ ที่นี้ขอเตือนให้ระลึกว่า สังคมใดที่ยังอยู่ในระบบ
เศรษฐกิจศักดินานั้นเจ้าที่ดินศักดินามีอำานาจเป็นเจ้าถิ่นผูกขาด
เศรษฐกิจในท้องถิ่น แต่เมื่อสังคมใดที่ระบบทุนสมัยใหม่ได้เข้าไป
แทนที่นั้นระบบทุนสมัยใหม่ก็ดำาเนินไปสู่การโค่นรากเศรษฐกิจศักดินา
ทีเดียวและพัฒนาระบบทุนสมัยใหม่ขึ้นแทนที่ ผู้ที่มีความคิดทาง
พันทาง คือ วิทยาศาสตร์สมัยใหม่ก็ไม่ใช่ เศรษฐกิจศักดินาก็ไม่เชิง ก็
อาจมองในแง่การช่วยเหลือของรัฐเมื่อเห็นว่า งบประมาณของรัฐซึ่งเป็น
ส่วนของสังคมได้ช่วยเรื่องที่ดินและหนี้สินแก่ชาวนาได้ไม่มากก็ทึกทัก
ว่า เศรษฐกิจศักดินาของไทยยังอยู่อย่างเดิมไม่เปลี่ยนแปลงมาก แม้
กระนั้นถ้าดูให้รอบคอบถึงทางด้านสหกรณ์เครดิทกับสหกรณ์เช่าซื้อ
ที่ดินก็จะเห็นตัวเลขว่า ภายหลัง พ.ศ. ๒๔7๕ จำานวนสหกรณ์ได้เพิ่ม
ขึ้นมากมายทุก ๆ ปีจนถึง พ.ศ. ๒๕๐๕ มีจำานวนสหกรณ์ ๑ หมื่นเศษ
และมีจำานวนสมาชิก ๓ แสนคนเศษสมาชิกในที่นี้หมายถึงหัวหน้า
ครอบครัวเกษตร เมื่อเทียบอัตราส่วนของหัวหน้าครอบครัวเกษตรแล้ว
หัวหน้าครอบครัวที่เป็นสมาชิกสหกรณ์ก็มีอัตราร้อยละ ๘-๙ แม้จะยัง
น้อยอยู่แต่จำานวนสหกรณ์จะต้องเพิ่มขึ้นมิใช่ลดน้อยลง ผู้ใดตั้งความ
หวังว่า จำานวนสหกรณ์จะลดน้อยลงนั้นก็เป็นฝืนกงล้อประวัติศาสตร์
อย่างไม่มีเหตุผล นอกจากนี้ก็ยังมีข่าวปรากฏถึงการที่กรมพัฒนาที่ดิน
ตกลงที่จะซื้อที่ดินของ ม.ร.ว.สุวพันธุ์ เจ้าที่ดินใหญ่เพื่อขายผ่อนส่ง
ให้แก่ชาวนา นี่ก็เป็นวิธีต่อสู้ของรัฐบาลเจ้าสมบัติในทางเศรษฐกิจชนิด
หนึ่ง
ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๓ ๑๖๑
