Page 164 - ปรีดีบรรณานุสรณ์ 2563

อนึ่ง ผู้ที่มีความคิดเศรษฐกิจแบบศักดินาเจือปนกับความคิด
ที่อ้างว่าสมัยใหม่ แต่มิใช่ทางวิทยาศาสตร์นั้น ไม่มีทางที่จะเข้าใจได้

ในเรื่องบทบาทของธนาคารซึ่งเป็นขุมคลังแห่งระบบทุนตามที่ ม. อ.
ล. ส. ได้กล่าวไว้และเป็นความจริงที่ปรากฏขึ้นในสังคมไทยปัจจุบัน
ซึ่งมีธนาคารหรือขุมคลังสมัยใหม่เกิดขึ้นมากมายและมีสาขาแทบทุก
หัวระแหง ขุมคลังสมัยใหม่เหล่านี้ต่อสู้ทั้งนายทุนศักดินาและพลังที่

ก้าวหน้า ให้ถามผู้ที่เคยทำางานธนาคารก็จะตอบได้ว่า ขุมคลังซึ่งเป็น
ธนาคารเอกชนได้มีวิธีการให้เกษตรกรกู้เงินโดยดอกเบี้ยตำ่ากว่านายทุน
ศักดินาเดิม เพราะได้อ่านรายงานของบางธนาคารเช่นธนาคารกรุงเทพ

ก็ได้เปิดแผนกให้ชาวนาร่วมกันกู้เงินโดยดอกเบี้ยตำ่ากว่าที่ชาวนากู้จาก
นายทุนศักดินาแห่งท้องที่ ทั้งนี้ก็แสดงว่า ขุมคลังอันเป็นนายทุนสมัย
ใหม่ก็ทำาไปเพื่อประโยชน์แห่งระบบทุนที่เขากำาลังพัฒนา เราจะปฏิเสธ
เสียทีเดียวว่า เขาจะทำาไปไม่ได้ผลก็เป็นการพิจารณาอย่างอัตวิสัย

ไม่รอบคอบ จริงอยู่สิ่งทั้งหลายดังกล่าวมานี้พวกเจ้าสมบัติสมัยใหม่
ก็ต้องขยายระบบของพวกเขาขึ้น แต่เขาจะทำาได้ช้าเร็วเพียงใดก็ต้อง
คอยสังเกตต่อไป แต่การที่จะนึก ๆ เอาตามสูตรอันใดก็ไม่รู้ว่า เศรษฐกิจ

ชาวนาไทยยังคงเป็นอย่างเศรษฐกิจศักดินานั้นก็เป็นการไม่ถูกต้องตาม
รูปธรรมที่ประจักษ์ เมื่อเป็นเช่นนั้นแล้วการที่พรรคการเมืองจะหาเสียง
ก็จะต้องคิดทุก ๆ วิถีทางทั้งในสภาพที่เศรษฐกิจศักดินายังคงเหลืออยู่
และเศรษฐกิจจะเปลี่ยนไปตามระบบทุนสมัยใหม่จะหาเสียงชนิดไหนก็

ต้องดูตามสภาพท้องที่กาลสมัย และเมื่อยังไม่สำารวจให้ละเอียดถี่ถ้วน
แล้วก็จะดำาเนินอย่างแบบนักการพนันแข่งม้าตัวเดียวในเมื่อม้ามีแข่งขัน
หลายม้าก็หมายความว่า เมื่อม้าตัวที่แทงม้าถึงที่แข่งเป็นที่ ๒ รองลงไป

เงินเดิมพันก็เสียเปล่า ดังนั้น ผู้ที่จะดำาเนินการเลือกตั้งในเมืองไทยจะ
ต้องคิดทุก ๆ ด้าน ด้านใดอันเป็นพื้นที่ของชาวนายากจนก็ใช้วิธีนั้น

ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๓ ๑๖๓