Page 93 - ปรีดีบรรณานุสรณ์ 2563

ได้ตามไปอยู่กับท่านที่ประเทศจีนแล้ว พวกเราจึงค่อยรู้สึกสบายใจขึ้น
บ้าง จากนั้นดิฉันจะติดต่อกับครอบครัวท่านได้ก็นาน ๆ ครั้ง โดยส่ง

จดหมายและของกินผ่านเพื่อนทางฮ่องกงไป จนกระทั่ง พ.ศ. ๒๕๐๙
ดิฉันได้มีโอกาสพบท่านและครอบครัวอีกครั้งหนึ่ง ในสถานที่แห่งหนึ่งที่
ชายแดนประเทศจีน เพียงได้พบท่านชั่ววันเดียว ดิฉันก็ทราบว่า กิจวัตร
ของท่านวันหนึ่ง ๆ นั่นมีอะไรบ้าง ท่านไม่เคยปล่อยเวลาให้หมดไป

เปล่า โดยการนั่ง ๆ กิน ๆ นอน ๆ เลย ท่านฟังข่าวจากวิทยุทั่วโลก
โดยเฉพาะของประเทศไทย ท่านห่วงใยเมืองไทย ทั้ง ๆ ที่เมืองไทย
เขาไม่มีที่ให้ท่านอยู่ ท่านไม่ต้องจด แต่จะจำาได้เองว่า เวลาไหน ข่าว

ของประเทศไทยจะเริ่ม ท่านศึกษาและรู้สถานการณ์ของโลกแทบจะ
ทุกชั่วโมงที่เปลี่ยนไปในทันควัน เสียดายเหลือเกินที่ท่านได้มีโอกาสใช้
ความรู้ความสามารถ และความเป็นอัจฉริยะของท่านให้เป็นประโยชน์
ต่อบ้านเกิดเมืองนอนของท่าน ในช่วงระยะเวลาที่สั้นมากเกินไปจริง ๆ

แต่แม้ในช่วงอันสั้นนี้ ท่านก็ได้ผลิตผลงานสำาคัญหลายอย่างให้พวกเรา
ชาวไทย ได้เสพสุขกันมาจนทุกวันนี้
เมื่อท่านออกจากประเทศจีนมาอยู่ปารีสนั้น คุณพูนศุข

ออกมาก่อนนานแล้วเพื่อมาเตรียมการให้พร้อม การที่ท่านอยู่ใน
เมืองจีนนั้นท่านไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายอะไร แต่ถ้าท่านออกมา ท่านต้อง
มีทุนไว้รองรับรายจ่ายทุกอย่าง ตอนที่ท่านออกจากเมืองไทยใหม่ ๆ
ครอบครัวไม่มีรายได้อะไร เพราะบำานาญก็จดง่าย คุณพูนศุขต้องแบ่ง

ที่ดินขายไปทีละเล็กละน้อย เคราะห์ดีที่ตามไปสมทบกับท่านเสียได้
มิฉะนั้นจะไม่มีอะไรเหลืออยู่เลย ดิฉันไปเยี่ยมคุณพูนศุขทุกปีที่ปารีส
ท่านอยู่อย่างกระเบียดกระเสียน ไม่เหมือนที่พวกคนใหญ่โตอื่น ๆ เขา

ไปอยู่กัน จะซื้อโต๊ะเล็ก ๆ สำาหรับตั้งเครื่องโทรทัศน์สักตัวหนึ่งก็
ไม่กล้า เพราะงบประมาณไม่มี ดิฉันพาเพื่อนไปด้วยอีก ๓ คน ก็ยัง

๙๒ ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๓