Page 168 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2561"

๗
ข้าพเจ้าก็ไม่มีอ�านาจ” คือท่านยอมรับว่าผิดพลาด นี้คือสิ่งที่เราควร
จะเรียนรู้ ว่าที่ผ่านมาเราผิดพลาดอะไรไปก็แก้ไข เราเปลี่ยนแปลง

ประวัติศาสตร์ไม่ได้ แต่เราสามารถเรียนรู้จากประวัติศาสตร์ได้ เพื่อให้
ประชาธิปไตยของไทย ซึ่งได้เริ่มต้นขึ้นเมื่ออำานาจสูงสุดได้กลายเป็นของ
ประชาชนจากการลงพระปรมาภิไธยประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับแรกเมื่อ
วันที่ ๒๗ มิถุนายน ๒๔๗๕ ประสบความสำาเร็จในวันข้างหน้า

ผูชวยศาสตราจารย์ ดร.วรรณภา ติระสังขะ
อาจารย์ปริญญาทำาให้เราเห็นถึงแนวคิดประชาธิปไตยสมบูรณ์
ของอาจารย์ปรีดีว่าทำาแล้วเกิดผลหรือไม่ มีหลายประเด็นโดยเฉพาะ
ทางการเมือง สิ่งที่อาจารย์ปรีดีพยายามทำาและวางรากฐานก็คือทำา
รอยต่อของระบอบให้มันสมบูรณ์ยิ่งขึ้นผ่านรัฐธรรมนูญ ทั้งเรื่องกฎกติกา

สูงสุดของประเทศ รวมถึงหาข้อบกพร่องและอุดช่องว่างไว้ก่อนหน้านั้น
แล้ว แต่อย่างไรก็ดี ณ วันนี้การเมืองได้ย้อนกลับมา ยังไปไม่ถึง ณ จุดนั้น
สำาหรับประชาธิปไตยทางเศรษฐกิจ แน่นอนอาจารย์บอกว่ายังไปไม่ถึง
ยังมีความหวัง และน่าจะไปได้ถ้าทุกคนรวมใจกัน อีกประเด็นหนึ่งที่เป็น
ผลพวงจากแนวคิดเรื่องประชาธิปไตยสมบูรณ์ของอาจารย์ปรีดี ทัศนะ

สังคมที่เป็นประชาธิปไตยผ่านมหาวิทยาลัยแห่งนี้ ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัย
ที่ถูกกล่าวหาเยอะพอสมควรว่าขายของเก่ากิน อย่างไรก็ดี สิ่งที่ยังคง
คุณค่าบางอย่าง ดิฉันคิดว่า มันต้องทำาและทำาต่อเนื่องคือเรื่องการศึกษา
เยอรมนีทำาสำาเร็จ ที่อาจารย์เคยเล่าว่าอย่าง civic education ที่เยอรมนี

ทำาสำาเร็จ ไทยเราถ้าจะเป็นประชาธิปไตยสมบูรณ์ เรื่อการศึกษาที่อาจารย์
ปรีดีตั้งใจไว้ ธรรมศาสตร์ก็จะสืบสานความตั้งใจนี้ต่อไป ดิฉันคิดว่านี้เป็น

๗ Paul, “Pridi Through A Looking Glass,” Asiaweek (28 December 1979 -
4 January 1980).

168 ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๑