Page 128 - ปรีดีบรรณานุสรณ์ 2563
P. 128
กฎหมายเกี่ยวกับการเลือกตั้งไว้ต่างหากได้ ปรีดีจึงได้เขียนเป็น
หลักการใหญ่ ๆ ไว้ในพระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดิน
สยามชั่วคราว พุทธศักราช ๒๔7๕ ซึ่งเป็นแม่บทสำาคัญในการวาง
รากฐานการปกครองแบบประชาธิปไตยของสยาม ในหมวด ๓ ส่วนที่
๒ ที่ว่าด้วยผู้แทนราษฎร
ซึ่งในช่วงแรกภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองและ
ประกาศใช้ปฐมรัฐธรรมนูญนั้น ย่อมเป็นธรรมดาอยู่นั่นเองว่า สมาชิก
สภาผู้แทนราษฎรต้องมาจากการแต่งตั้ง โดยมาตรา ๑๐ ของ
รัฐธรรมนูญกำาหนดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมัยที่ ๑ มาจากการ
จัดตั้งโดยคณะราษฎรซึ่งมีคณะผู้รักษาพระนครฝ่ายทหารเป็นผู้ใช้
อำานาจแทน แม้กระนั้นก็ตาม ในสมัยที่ ๒ คือ ช่วงเวลาภายหลัง
๖ เดือน หรือจนกว่าการจัดประเทศเป็นปกติเรียบร้อย สมาชิกสภา
ผู้แทนราษฎรครึ่งหนึ่งต้องมาจากการเลือกตั้งโดยราษฎร (สมาชิก
ประเภทที่ ๑) ไม่ใช่มาจากการแต่งตั้งทั้งหมด ซึ่งวิธีการเลือกตั้งในช่วง
เวลาหัวเลี้ยวหัวต่อนี้ปรีดีเลือกใช้วิธีการเลือกตั้งแบบทางอ้อม
และเมื่อจำานวนราษฎรทั่วพระราชอาณาเขตต์ได้สอบไล่
วิชาประถมได้เป็นจำานวนเกินกว่าครึ่งและอย่างช้าต้องไม่เกิน ๑๐ ปี
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรต้องเป็นผู้ที่ราษฎรได้เลือกตั้งขึ้นเองทั้งสิ้น
โดยจะมีเพียงสมาชิกประเภทที่ ๑ ซึ่งเป็นประเภทที่มาจากการเลือกตั้ง
ของราษฎรเข้ามาใช้อำานาจอธิปไตยแทนราษฎรผู้เป็นเจ้าของอำานาจ
โดยมีวาระการดำารงตำาแหน่งคราวละ ๔ ปี นับแต่วันเข้ารับตำาแหน่ง
ทั้งนี้ เมื่อถึงสมัยที่ ๓ ที่สมาชิกในสภาผู้แทนราษฎรจะต้อง
เป็นผู้ที่ราษฎรได้เลือกตั้งขึ้นเองทั้งสิ้นนั้น แม้ผู้แทนราษฎรในสมัยที่ ๒
ซึ่งเป็นสมาชิกที่มาจากการแต่งตั้งจะอยู่ในตำาแหน่งไม่ถึง ๔ ปี ก็ตาม
ก็ต้องออกจากตำาแหน่งนับแต่วันที่ผู้แทนในสมัยที่ ๓ ได้เข้ารับตำาแหน่ง
ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๓ ๑๒7
