Page 123 - ปรีดีบรรณานุสรณ์ 2563
P. 123
ที่ประชุมแห่งสภาว่า จะรักษาไว้และปฏิบัติตามซึ่งรัฐธรรมนูญก่อนเข้า
๒๓
รับหน้าที่
อย่างไรก็ตาม สำาหรับพระมหากษัตริย์นั้น ปรีดีเห็นว่า
เรื่องนี้เป็น “ธรรมเนียมประเพณีทางรัฐธรรมนูญ” (Constitutional
Customs) หรือ “จารีตประเพณีทางรัฐธรรมนูญ” ของสยามที่
พระมหากษัตริย์ต้องปฏิญาณในที่ประชุมแห่งสภาว่า “จะรักษาไว้
๒๔
และปฏิบัติตามซึ่งรัฐธรรมนูญ” ดังนั้น ตามแนวความคิดของปรีดี
พระราชฐานะและพระราชอำานาจขององค์พระมหากษัตริย์นั้น
นอกจากจะมีบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญกำาหนดให้พระมหากษัตริย์
ทรงเป็นพระประมุขสูงสุดของชาติและเป็นจอมทัพแล้ว พระองค์ยัง
ทรงต้องผูกพันต่อธรรมเนียมหรือจารีตประเพณีทางรัฐธรรมนูญในอัน
ที่พระมหากษัตริย์ต้องปฏิญาณในที่ประชุมแห่งสภาว่า “จะรักษาไว้และ
ปฏิบัติตามซึ่งรัฐธรรมนูญ” อีกด้วย
แนวความคิดของปรีดีในเรื่องนี้มีความใกล้เคียงกับกรณี
ที่เกิดขึ้นในประวัติศาสตร์กฎหมายรัฐธรรมนูญของประเทศสเปน
ซึ่งมีความน่าสนใจอย่างยิ่ง คือ กรณีที่กษัตริย์ของสเปนทรงพิทักษ์
รัฐธรรมนูญและต่อต้านการรัฐประหารด้วยพระองค์เอง กล่าวคือ ใน
วันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ ค.ศ. ๑๙๘๑ พันโท Antonio Tajera นายทหาร
ของสเปนคนหนึ่งได้เป็นผู้นำาทำารัฐประหาร ด้วยการบุกยึดสภาตอน
เที่ยงคืนของวันนั้น อย่างไรก็ตาม ในวันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ เวลา ๐๑.๑๔
๒๓ เช่น มาตรา ๑๙ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช ๒๔7๕
๒๔ โปรดดูรายละเอียดแนวความคิดของปรีดีในเรื่องนี้ใน ปรีดี พนมยงค์,
“ประชาธิปไตย และรัฐธรรมนูญเบื้องต้น กับการร่างรัฐธรรมนูญ,” ใน อ้างแล้ว
เชิงอรรถที่ ๘, น. ๒๕๓-๒๕๖.
๑๒๒ ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๓
