Page 176 - ปรีดีบรรณานุสรณ์ 2563
P. 176
ง. รับเอาซากความคิดเก่าที่ตกค้างอยู่ คือ แต่ละ
ระบบเศรษฐกิจที่มีความนึกคิดเกิดขึ้น สังคมใหม่คลอดจากครรภ์สังคม
เก่า ความคิดเก่าจึงยังตกค้างมา แม้ความคิดปฐมสหการก็ยังตกค้าง
อยู่ในหลายสังคม ความคิดทาสและความคิดศักดินาก็ตกค้างอยู่ใน
หลายสังคมที่ยังไม่บรรลุขั้นสูง ความคิดทุนก็ตกค้างในระหว่างหัวต่อ
จากระบบทุนกับระบบสังคมนิยม และบางสังคมที่ยังมีระบบเศรษฐกิจ
ค้างมาจากระบบเก่า ๆ ก็หลีกยังไม่พ้นที่ซากความคิดตามระบบเก่า ๆ
นั้น ฉะนั้น ผู้ก้าวหน้าต้องชำาระชากความคิดเก่าโดยตั้งทรรศนะบนกฎ
วิทยาศาสตร์ธรรมชาติและวิทยาศาสตร์สังคม
จ. รับเอาทฤษฎีซึ่งเมธีคนหนึ่งหรือหลายคนประกอบ
ไว้ หรือปัญญาชนแห่งวรรณะใดประกอบไว้ ในการนี้ก็ต้องพิจารณา
ให้ลึกซึ้งว่า ทฤษฎีนั้นเป็นวิทยาศาสตร์ที่แท้จริงซึ่งพิสูจน์ได้เพียงใด
และส่วนใดเป็นหลักนำาทั่วไป ส่วนใดเป็นเรื่องของเฉพาะสภาพท้องที่
กาลสมัย สภาพที่ว่านั้นเป็นสภาพเศรษฐกิจการเมืองปฐมสหการ ทาส
ศักดินา ทุน และอื่น ๆ อย่างใด ความนึกคิดของมนุษย์ที่เป็นพลัง
ผลักดันมีอย่างไรตามสภาพนั้น
ฉ. นึกคิดเอาเองโดย (๑) อาศัยความสัมผัสดังกล่าว
ใน ก. ข. ค. ง. เป็นพื้นฐานซึ่งอาจนำาไปสู่ความนึกคิดสร้างสรรค์ได้
(๒) โดยอาศัยดังกล่าวในข้อ (๑) หรืออาศัยไม่สมบูรณ์ ก็อาจนำาไปสู่
ความนึกคิดเลื่อนลอยหรือความนึกฝัน
ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๓ ๑7๕
