Page 178 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2561"
P. 178
สิ่งพวกนี้เป็นมรดกของคณะราษฎรและประชาชนผู้สนับสนุน ๒๔๗๕ เช่น
กัน
มาในเรื่องมรดกภูมิปัญญาเรื่องที่ ๒ การประนีประนอมกับ
ระบอบเก่า นี้ก็เป็นอีกเรื่องที่อาจารย์ปรีดีพยายามทำามาตลอด คือความ
พยายามที่จะประนีประนอมอยู่กับระบอบเก่าก่อน ๒๔๗๕ กับระบอบ
ใหม่หลัง ๒๔๗๕ เราจะตีความทำานองนี้ได้ในปาฐกถา แม้ว่าอาจจะ
มีความโต้แย้งในความคลุมเครือความคิดอาจารย์ปรีดีในเรื่องนี้บ้าง
เช่น งานของอาจารย์ศิโรตม์ คล้ามไพบูลย์ “จากซ้ายกลายเป็นขวา VS
สัมพันธภาพของ “ตัวบท” และ “การตีความ”: แง่คิดจากการศึกษาความ
๑๐
คิดทางการเมืองของปรีดี พนมยงค์” อย่างไรก็ตามผมเชื่อว่าการตีความ
ว่าการประนีประนอมระหว่างระบอบเก่ากับใหม่ที่อาจารย์ปรีดีพยายามทำา
คืออาจารย์ปรีดีจะไม่ไปไกลกว่านั้น ผมคิดว่านี้เป็นโจทย์ เพราะนี้ไม่ใช่
โจทย์เฉพาะของอาจารย์ปรีดีเท่านั้น แต่เป็นเงื่อนไขของยุคสมัย กล่าวคือ
หลังตุลาคม ๒๔๗๖ สัมพันธภาพทางอำานาจไม่มีวันกลับไปเหมือนก่อน
หน้านั้นแล้ว ฉะนั้นจะทำาอย่างไรให้ constitutional กับ monarchy ดำารง
อยู่อย่างมีดุลยภาพ ผมคิดว่าไม่ว่าฝ่ายไหนหรือพวกใดของสมการ ต่าง
ต้องการประนีประนอมในความหมายที่ว่า ประนีประนอมอย่างไรให้ฝ่าย
ตนได้เปรียบที่สุดในเงื่อนไข นั่นคือโจทย์ของเขา
เงื่อนไขในความสำาเร็จที่ผ่านมา ความสามารถในการคุม
ความเป็นชาติเป็นเงื่อนไขสำาคัญในการตอบโจทย์นี้ได้ เราจะเห็นร่อง
รอยของความสำาเร็จนี้หลัง ๑๔ ตุลา ถ้าเราเชื่องานของอาจารย์ประจักษ์
๑๑
ก้องกีรติใน และแล้วความเคลื่อนไหวก็ปรากฏ รูปธรรมของมันแสดง
๑๐ ดู ศิโรตม์ คล้ามไพบูลย์ “จากซ้ายกลายเป็นขวา VS สัมพันธภาพของ "ตัวบท" และ
"การตีความ": แง่คิดจากการศึกษาความคิดทางการเมืองของปรีดี พนมยงค์” วารสาร
ธรรมศาสตร์ ปีที่ ๒๖ ฉบับที่ ๓ (ก.ย. - ธ.ค. ๒๕๔๓), น. ๑๐๕ - ๑๓๐.
๑๑ ดู ประจักษ์ ก้องกีรติ. และแล้วความเคลื่อนไหวก็ปรากฏ (นนทบุรี: ฟ้าเดียวกัน,
๒๕๕๖).
178 ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๑
