Page 231 - ฉบับ "ปรีดี บรรณานุสรณ์ 2561"

๓. การจัดการศึกษาเพื่อการพัฒนาคนที่มีคุณภาพ

ประเด็นปัญหาในระบบการศึกษาข้อต่อมาคือ การศึกษาที่
ไม่ได้สร้างทรัพยากรบุคคลที่พึงปรารถนาต่อสังคม สามารถจำาแนก
สาเหตุออกได้สองลักษณะคือ ระบบการศึกษาปรับตัวไม่ทันต่อพลวัตและ
ความซับซ้อนของสังคม และสังคมมีความคาดหวังที่ไม่ควรจะเป็น เช่น
ต้องการบุคคลที่สร้างนวัตกรรมที่แปลกใหม่และมีความสำาคัญ แต่กลับ

ต้องการนักเรียนที่อยู่ในกรอบและถูกระเบียบทุกประการ เป็นต้น ในที่นี้
จะได้อภิปรายทางออกในประเด็นแรกเท่านั้น เนื่องจากประเด็นที่สองอยู่
นอกเหนือขอบเขตของข้อเขียนนี้

๓.๑ การศึกษาเพื่อความรับผิดชอบตอสังคม
การศึกษาเพื่อความรับผิดชอบต่อสังคมนี้ได้รับอิทธิพลมา
จากแนวความคิดดั้งเดิมของนักปรัชญาการศึกษาคนสำาคัญอย่าง John
Dewey ที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีบทบาทสำาคัญในการเรียนรู้เพื่อพัฒนาสังคม
ผ่านการทำางานเป็นทีม โดยคาดการณ์ถึงแนวโน้มของความเป็นไปใน

สังคม (พิมพ์พรรณ เทพสุเมธานนท์ และคณะ, ๒๕๔๑, น. ๑๐๔ - ๑๐๗)
คล้ายคลึงกับแนวความคิดที่ปรารถนาจะให้ผู้เรียนสำาเร็จการศึกษาเพื่อไป
รับใช้สังคม หรือเป็นผู้นำาทางสังคม
เหตุที่การศึกษาเพื่อความรับผิดชอบต่อสังคมมีความจำาเป็นต่อ

สังคมไทยนั้นมีเหตุมาจากในมโนทัศน์ของความดีร่วมสมัยคือ เสรีภาพ
ภายใต้ความรับผิดชอบ (Freedom with responsibility) กล่าวคือ
บุคคลย่อมต้องรับผลในสิ่งที่ตนกระทำา มนุษย์พึ่งพาอาศัยกันเป็นสังคม
การกระทำาของบุคคลหนึ่งย่อมส่งผลต่อผู้อื่นเสมอ (Gianni, 2016) การ
ศึกษาจึงจำาเป็นต้องทำาให้ผู้เรียนตระหนักถึงประเด็นนี้อย่างยิ่ง มากกว่า

ปรีดีบรรณานุสรณ์ ๒๕๖๑ 231